Plat dak isoleren: warm dak, omgekeerd dak en van binnenuit

Waarom een plat dak anders isoleert dan een schuin dak

Bij een hellend dak zit tussen de dakpannen en het dakbeschot meestal lucht die kan doorstromen. Vocht dat toch in de constructie komt, kan daar grotendeels weg. Een plat dak is juist een gesloten pakket: dakvloer, isolatie en een waterdichte dakbedekking die geen lucht doorlaat. Alles wat aan vocht binnen dat pakket terechtkomt, komt er moeilijk weer uit.

Daarom draait plat dak isoleren niet alleen om de dikte van de isolatielaag, maar vooral om de volgorde van de lagen en om de aansluiting bij dakranden, dakdoorvoeren en afvoeren. Een isolatielaag op de verkeerde plek of een lek in de dampremmende laag kan leiden tot condens in de constructie en op termijn tot houtrot of schimmel.

Wil je eerst het bredere plaatje, inclusief hellend dak en zoldervloer? Dat staat op de pagina over dakisolatie. Hieronder gaan we specifiek in op het platte dak.

Warm dak: isolatie boven op de dakvloer, onder de dakbedekking

Bij een warm dak ligt de isolatie boven op de dakconstructie en daar weer boven de waterdichte dakbedekking. De hele draagconstructie — meestal beton of een houten dakvloer — zit dus aan de warme kant van de isolatie. Dat is de meest toegepaste opbouw voor een plat dak, omdat het koudebruggen grotendeels voorkomt en de constructie op temperatuur blijft.

Een koudebrug is een plek waar de isolatie onderbroken wordt, bijvoorbeeld bij een dakrand of een uitstekende balk. Daar lekt warmte weg en kan condens ontstaan. Bij een doorlopende isolatielaag aan de bovenkant is die kans het kleinst.

De keerzijde: de bestaande dakbedekking moet eraf en er komt een nieuwe laag op. Het warm dak is daarom vooral logisch als je dak toe is aan vervanging, of als er zo weinig isolatie ligt dat aanpakken sowieso nodig is. Ook komt het dak hoger te liggen, waardoor de dakrand, de dorpel van een dakraam en soms de dakdoorvoeren opgehoogd moeten worden.

• Sterk punt: doorlopende isolatielaag, weinig koudebruggen
• Je verliest geen hoogte in de ruimte eronder
• Vraagt nieuwe dakbedekking en meestal een hogere dakrand
• Logisch moment: als het dak toch vernieuwd wordt

Omgekeerd dak: isolatie boven op de bestaande dakbedekking

Bij een omgekeerd dak draai je de volgorde om: de isolatieplaten liggen boven op de waterdichte laag in plaats van eronder. Daar bovenop komt ballast, meestal grind of tegels, die de platen op hun plek houdt en beschermt tegen zon en wind.

Omdat de isolatie bij deze opbouw in aanraking komt met regenwater, wordt er materiaal gebruikt dat vrijwel geen vocht opneemt, zoals XPS. De dakbedekking zelf ligt beschut onder de isolatie en heeft daardoor minder last van temperatuurwisselingen en uv-licht.

Het grote voordeel is dat een dakbedekking die nog in goede staat is, kan blijven liggen. Er zijn ook voorwaarden: het dak moet het extra gewicht van de isolatie en de ballast kunnen dragen, de waterafvoer moet kloppen en de dakrand moet hoog genoeg zijn of opgehoogd worden. Of dat bij jouw dak kan, is iets wat ter plaatse beoordeeld moet worden.

Koud dak en isoleren van binnenuit

Bij een koud dak zit de isolatie tussen of onder de dakconstructie, met lucht tussen de isolatie en de dakbedekking. Bij platte daken wordt dit minder vaak toegepast, omdat die luchtlaag bij een dicht dak nauwelijks kan ventileren en vocht daardoor blijft hangen.

Toch is isoleren van binnenuit soms de enige begaanbare route: als de dakbedekking nog jaren mee kan, als het dak het extra gewicht niet draagt, of als de dakrand niet opgehoogd kan worden. De isolatie komt dan tegen of onder het plafond, met een verlaagd plafond als afwerking.

Twee dingen zijn daarbij bepalend. Ten eerste de dampremmende laag aan de warme kant, die voorkomt dat vochtige binnenlucht de constructie in trekt en daar condenseert; die laag moet echt sluitend zijn, ook rond spotjes en leidingen. Ten tweede de aansluitingen op de muren, waar makkelijk koudebruggen ontstaan. Je levert bovendien hoogte in — bij een lage ruimte kan dat doorslaggevend zijn.

Of isoleren van binnenuit bij jouw dak verantwoord is, hangt af van de opbouw en de staat van de constructie. Dat is geen afweging die je op afstand maakt; daar is een beoordeling ter plaatse voor nodig.

Materialen en isolatiewaarde: waar de Rd-waarde over gaat

De Rd-waarde geeft aan hoe goed een isolatiemateriaal warmte tegenhoudt: hoe hoger het getal, hoe beter. De waarde hangt af van het materiaal én van de dikte. De Rc-waarde slaat op de hele constructie, dus het dak inclusief alle lagen. Bij subsidie en bouwregels wordt meestal met deze waarden gewerkt.

Voor een plat dak worden vaak PIR- en PUR-platen gebruikt: die halen een hoge isolatiewaarde bij een relatief dunne laag, wat prettig is als de dakrand maar beperkt opgehoogd kan worden. EPS wordt eveneens toegepast en is doorgaans voordeliger, maar vraagt meer dikte voor dezelfde waarde. XPS is de gangbare keuze bij een omgekeerd dak, omdat het vrijwel geen water opneemt. Steenwol is onbrandbaar en dempt geluid, maar heeft per centimeter een lagere isolatiewaarde.

Er is dus geen materiaal dat altijd het beste is. Wat past, hangt af van de opbouw, de beschikbare hoogte, de draagkracht van het dak en het budget. Een adviseur weegt dat ter plaatse af.

• PIR en PUR: hoge waarde bij beperkte dikte
• EPS: vaak voordeliger, vraagt meer dikte
• XPS: vochtbestendig, gebruikelijk bij een omgekeerd dak
• Steenwol: onbrandbaar en geluiddempend, dikker pakket nodig

Kosten en subsidie bij een plat dak

Wat het isoleren van een plat dak kost, loopt sterk uiteen. Het oppervlak, de gekozen methode, het materiaal en de dikte spelen mee, en bij een warm dak komt de nieuwe dakbedekking erbij. Ook het ophogen van dakranden en het verplaatsen van afvoeren telt mee. Een indicatie per methode vind je op de pagina over dakisolatie kosten; het precieze bedrag verschilt per woning en weet je pas na het advies aan huis en de offerte van de uitvoerende partij.

Voor dakisolatie bestaat een landelijke subsidieregeling, de ISDE. Daar horen voorwaarden bij: er geldt onder meer een eis aan de isolatiewaarde van het materiaal en aan het aantal vierkante meters dat je laat isoleren, en de maatregel moet door een bedrijf worden uitgevoerd. De hoogte van het bedrag kan verschillen als je meerdere maatregelen combineert.

Wij noemen bewust geen bedragen: die kunnen veranderen. De actuele bedragen en voorwaarden staan bij RVO, en je gemeente of provincie kan daarnaast eigen regelingen hebben. Wat er voor dakisolatie geldt, lees je op de pagina over subsidie op dakisolatie.

Zo helpen wij je verder

Wij adviseren en koppelen; we isoleren zelf niets. Een adviseur komt gratis en vrijblijvend bij je langs, bekijkt het dak en de ruimte eronder, bespreekt welke methode past en geeft een kostenindicatie. Ook zoekt hij uit welke subsidies en regelingen in jouw situatie van toepassing kunnen zijn.

Omdat we zelf geen materiaal verkopen en niets monteren, is het advies niet gestuurd door een leverancier. Past een oplossing niet bij je dak, dan hoor je dat gewoon.

Na het bezoek koppelen we je aan een aangesloten isolatiepartner in je eigen regio. Die maakt de offerte, voert het werk uit en regelt de garantie. Je gegevens gaan naar die partner voor de opvolging van je aanvraag; daarna beslis jij zelf of en hoe je verdergaat. Je kunt in één aanvraag meteen andere isolatievormen meenemen, zodat je niet bij meerdere partijen hoeft aan te kloppen. Gratis advies aanvragen kan via het formulier.